Mide Fıtığı (Hiatal Hernia) Nedir? Belirtileri, Tanısı, Karıştığı Hastalıklar ve Tedavi Yöntemleri

Normal anatomi ve mide fıtığı

Yemek borusu, göğüs boşluğundan diyafram kasında yer alan özofagus hiatusu denilen açıklıktan geçerek karın içine ulaşır ve midenin üst kısmıyla birleşir. Bu birleşim yerinde çalışan alt özofagus sfinkteri (LES) mide içeriğinin yemek borusuna kaçmasını engeller. Mide fıtığında bu doğal bariyer bozulur; midenin bir bölümü diyafram hiatusundan yukarı, göğüs boşluğuna doğru kayar.

Tipler (Tip I–IV)

• Tip I — Sliding (kayma) tipi: Olguların yaklaşık %90'ından fazlasını oluşturur. Mide-yemek borusu birleşimi hiatusun üstüne kayar; en sık reflü ile ilişkilidir.
• Tip II — Paraözofageal: Birleşim yeri yerinde kalır, mide fundusu yemek borusunun yanından yukarı fıtıklaşır.
• Tip III — Karışık (mixed): Tip I + Tip II özellikleri birliktedir.
• Tip IV — Kompleks paraözofageal: Mide dışında dalak, kolon veya ince bağırsak gibi organlar da fıtık kesesine katılabilir; komplikasyon riski daha yüksektir.

Belirtiler

• Göğüs ortasında yanma (heartburn), ağıza acı-ekşi su gelmesi (regürjitasyon)
• Göğüs ağrısı — sıklıkla kardiyak nedenlerle karışabilir
• Yutma güçlüğü (disfaji), gıda takılma hissi
• Erken doyma, şişkinlik, geğirme
• Yatınca artan öksürük, ses kısıklığı, kronik boğaz temizleme
• Bazı büyük paraözofageal hernilerde nefes darlığı, çarpıntı hissi
• Kronik gizli kanamaya bağlı demir eksikliği anemisi (özellikle Cameron lezyonlarında)

Hangi hastalıklarla karışır?

• Koroner arter hastalığı ve kalp krizi
• Safra kesesi taşı ve iltihabı
• Gastrit, mide ülseri, duodenum ülseri
• Barrett özofagusu ve reflü özofajiti
• Akalazya ve diğer özofagus motilite bozuklukları
• Fonksiyonel dispepsi
• Pankreatit ve pankreas hastalıkları
• Akciğer kaynaklı ağrılar (plevrit, pnömoni)
• Kas-iskelet sistemi kaynaklı göğüs ağrıları (kostokondrit)

Tanı: endoskopi, grafi, manometri, pH ölçümü

• Üst gastrointestinal endoskopi (gastroskopi): herni varlığını, reflü özofajitini, Barrett'ı ve ülseri değerlendirir.
• Baryumlu özofagus-mide grafisi: herni boyutunu ve tipini anatomik olarak gösterir; özellikle büyük ve paraözofageal hernilerde tercih edilir.
• Yüksek çözünürlüklü özofagus manometrisi: cerrahi öncesi motilite bozukluğunu (örn. akalazya) dışlar ve fundoplikasyon tipini planlamaya yardımcı olur.
• 24 saat pH / pH-impedans ölçümü: özellikle atipik semptomlar veya PPI yanıtsız olgularda objektif reflü kanıtı için kullanılır.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): büyük paraözofageal herniler, akut komplikasyon şüphesi veya karışık anatomiyi netleştirmek için seçilmiş olgularda istenir.

İzlem ve yaşam tarzı

Küçük, şikâyet vermeyen Tip I hernilerde izlem yeterli olabilir. Yaşam tarzı önerileri: kilo kontrolü, sigarayı bırakma, aşırı yağlı ve baharatlı yiyeceklerden kaçınma, yatmadan 2–3 saat önce yememe, başı yükseltmek, sıkı kıyafetlerden kaçınma.

Tıbbi tedavi

Proton pompa inhibitörleri (PPI) ve H2 reseptör blokerleri gibi asit baskılayıcı ilaçlar reflü belirtilerini kontrol edebilir. Ancak bu ilaçlar mide fıtığının anatomik durumunu düzeltmez; ilaç kesildiğinde şikâyetler tekrar başlayabilir.

Cerrahi endikasyonlar

• Objektif olarak kanıtlanmış reflü hastalığı ve yeterli süre-doz PPI tedavisine rağmen belirgin şikâyetlerin devam etmesi
• Büyük veya semptomatik paraözofageal (Tip II–IV) hernilerin uygun hasta seçimiyle cerrahi değerlendirmesi
• Volvulus (mide dönmesi) veya obstrüksiyon riski
• Cameron lezyonu ve tekrarlayan gizli kanama, demir eksikliği anemisi
• Aspirasyon riski, ciddi regürjitasyon
• Uzun süreli PPI kullanımını tolere edemeyen veya kabul etmeyen hastalarda seçilmiş cerrahi

Cerrahi yöntemler: Nissen, Toupet, gastropeksi, mesh

Standart yaklaşım laparoskopik hiatal onarımdır. Fıtık kesesi diseke edilir, mide karın içine indirilir; diyaframın krural bacakları primer sütürlerle daraltılır (krural onarım). Reflüyü kontrol için midenin fundusu yemek borusu çevresine sarılır: 360° (Nissen) veya kısmi 270° (Toupet) fundoplikasyon.

• Nissen (360°): daha güçlü reflü kontrolü sağlayabilir; yutma güçlüğü ve gaz-şişkinlik yan etkileri daha sık olabilir.
• Toupet (270° posterior): motilitesi zayıf hastalarda tercih edilir; disfaji riski daha düşük olabilir.
• Kompleks veya rekürren olgularda seçilmiş şekilde gastropeksi eklenebilir.

Ameliyat genel anestezi altında laparoskopik yapılır; hastanede kalış çoğunlukla 1–3 gün, ilk 2–4 hafta yumuşak gıda diyeti önerilir. Erken dönemde geçici yutma güçlüğü, geğirememe ve gaz şişkinliği görülebilir.

Antalya'da değerlendirme süreci

Op.Dr.Gökhan ATEŞ, Antalya Muratpaşa'da mide fıtığı ve reflü hastalarının değerlendirilmesi ve uygun olgularda laparoskopik hiatal onarımı planlamaktadır. Ön değerlendirme için WhatsApp veya iletişim formu üzerinden randevu bilgisi alınabilir.