Anal apse nedir?
Anal apse; anal kanaldaki bezlerden (kriptoglandüler kaynak) başlayan bir enfeksiyonun çevre dokuda irin toplamasıdır. En sık perianal (cilt hemen altında) yerleşimlidir; ancak iskiorektal, intersfinkterik ve supralevator gibi daha derin bölgelerde de yerleşebilir.
Nasıl oluşur?
Anal bezlerin tıkanması ve enfekte olması apse oluşumunu tetikler. Diyabet, Crohn hastalığı, bağışıklık baskılanması ve kabızlık/ıkınma kolaylaştırıcı faktörler arasındadır.
Anal apse türleri
- Perianal apse — cilt hemen altında
- İskiorektal apse — iskiorektal bölgede daha derin
- İntersfinkterik apse — iç ve dış sfinkter arasında
- Supralevator apse — levator kası üstünde, daha nadir ve ciddi
Belirtiler
Hızla artan zonklayıcı anal ağrı, oturmakla ve dışkılamakla ağrının kötüleşmesi, lokal şişlik, kızarıklık, ısı artışı ve ateş tipiktir. Derin apselerde dışarıdan şişlik olmayabilir; ağrı, ateş ve pelvik/rektal basınç hissi baskın olabilir. Bazı hastalarda idrar yapmakta güçlük görülebilir.
Ayırıcı tanı
Tromboze eksternal hemoroid, pilonidal apse, cilt apsesi, hidradenitis suppurativa ve Crohn hastalığı benzer bulgular verebilir. Muayene ve gerekiyorsa görüntüleme ile ayrım yapılır.
Tanı ve görüntüleme
Yüzeyel apselerde tanı muayene ile konur. Derin yerleşim, tekrarlayan atak, Crohn hastalığı veya karmaşık anatomi şüphesinde pelvik MR veya endoanal ultrason önerilir. Tomografi bazı acil durumlarda kullanılır.
Temel tedavi — cerrahi drenaj
Anal apsenin temel tedavisi drenajdır. Yalnızca antibiyotikle çoğu apse kalıcı olarak iyileşmez ve gecikme derin doku enfeksiyonu ve sepsis riskini artırır. Yüzeyel apseler lokal anestezi ile ofis şartlarında; derin ve karmaşık apseler spinal veya genel anestezi altında ameliyathanede boşaltılır.
Antibiyotik hangi hastalarda gerekir?
- Yaygın çevre dokuya yayılım (selülit)
- Sistemik enfeksiyon bulguları
- Diyabet, bağışıklık baskılanması
- Kalp kapak protezi, immünsüpresif tedavi
- Gebe hastalar
Bu durumlarda antibiyotik drenajın yerine geçmez; drenajı destekler.
Drenaj sonrası bakım
Pansuman, ılık su oturma banyoları (10-15 dk günde 2-3 kez), yeterli sıvı-lif alımı, gerekli hâllerde dışkı yumuşatıcı, ağrı kesici ve hijyene dikkat iyileşmeyi kolaylaştırır. Kontrol muayenesi ihmal edilmemelidir.
Fistül gelişimi
Anal apse boşaltıldıktan sonra hastaların önemli bir kısmında anal fistül gelişebilir; oran çalışmalar arasında yaklaşık %30-50 aralığında bildirilmiştir. Drenaj sırasında her hastaya otomatik fistül ameliyatı yapılmaz; fistül tanısı doğrulandıktan sonra sfinkter anatomisine göre planlanır.
Tekrarlayan apselerde araştırılması gereken nedenler
- Anal fistül
- Crohn hastalığı
- Hidradenitis suppurativa
- Diyabet ve bağışıklık baskılanması
- Tüberküloz gibi nadir enfeksiyonlar
Ne zaman doktora başvurulmalı?
- Anal bölgede yeni başlayan şiddetli ağrı ve şişlik
- Ateş ile birlikte anal ağrı
- İrinli akıntı
- Daha önce apse drenajı sonrası yeni akıntı
Sık Sorulan Sorular
Anal apse kendiliğinden geçer mi?
Anal apse yalnızca antibiyotikle tedavi edilir mi?
Anal apse neden drenaj gerektirir?
Anal apse boşalırsa doktora gitmek gerekir mi?
Anal apse sonrası fistül gelişir mi?
Anal apse hemoroidle karışır mı?
Anal apse ameliyatı ağrılı mıdır?
Anal apseyi evde sıkmak tehlikeli midir?
Anal apsede MR ne zaman gerekir?
Anal apse ne zaman acil ameliyat gerektirir?
Yararlanılan Kaynaklar
- ASCRS — Clinical Practice Guidelines (Hemorrhoids, Fissure, Pilonidal)
- NHS — Piles (haemorrhoids), Anal fissure, Pilonidal sinus
- Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik
- ASCRS — Perianal Abscess and Anorectal Fistula Guideline
- Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetlerinize uygun yaklaşım, muayene ve gerekli tetkikler sonrası belirlenir.