ERAS (Enhanced Recovery After Surgery), yani ameliyat sonrası hızlandırılmış iyileşme protokolü; 2000'li yılların başında kolorektal cerrahi için tanımlanmış, sonrasında obezite, safra, fıtık, jinekolojik ve ortopedik cerrahiye genişletilmiş bir bakım modelidir. Amacı komplikasyonu azaltmak, hastane kalışını kısaltmak ve iyileşmeyi hızlandırmaktır.
ERAS'ın temel öğeleri
- Ameliyattan önce hasta bilgilendirme ve beklentilerin netleştirilmesi
- Kısa açlık süresi (genellikle 2 saat sıvı, 6 saat katı gıdaya kadar)
- Sigara ve alkolün uygun süre önce bırakılması
- Ameliyat sırasında normotermi (vücut ısısı korunması) ve sıvı dengesi
- Minimal invaziv cerrahi tekniklerin tercih edilmesi (uygun olan olgularda)
- Multimodal ağrı yönetimi — opioid tasarrufu
- Erken beslenmeye başlama (genellikle 24 saat içinde)
- Erken mobilizasyon (mümkünse ameliyat günü ayağa kalkma)
- Gereksiz idrar sondası ve drenlerden kaçınma
Hangi ameliyatlarda uygulanır?
ERAS Society, kolorektal cerrahi, bariatrik (obezite) cerrahi, karaciğer, pankreas, mide, jinekolojik ve ürolojik cerrahi başta olmak üzere pek çok alanda kanıta dayalı kılavuzlar yayımlamıştır. Genel cerrahide safra kesesi ve fıtık ameliyatlarında da benzer prensipler uygulanır.
Hastanın rolü — evet, çok önemli
- Ameliyat öncesi sigara ve aşırı alkolü bırakmak
- Beslenme durumunun (protein, vitamin) düzeltilmesi
- Ameliyat öncesi hafif fiziksel aktivitenin sürdürülmesi ('prehabilitation')
- Ameliyat sonrası ağrı skorunu paylaşmak ve erken hareketi denemek
- Nefes egzersizleri ve önerilen beslenmeye uyum
Antalya'da uygulama
- Ameliyat öncesi bireysel bilgilendirme ve beklentilerin netleştirilmesi
- Uygun olgularda laparoskopik/minimal invaziv teknik tercihi
- Multimodal ağrı planı ve erken mobilizasyon
- Ameliyat sonrası beslenme ve taburculuk planının önceden paylaşılması
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel tanı ve tedavi kararları için hekiminize başvurunuz. Acil şikâyetlerde en yakın sağlık kuruluşuna başvurunuz.
Sık Sorulan Sorular
ERAS her hastaya uygulanabilir mi?
ERAS ile ne kadar erken taburcu olurum?
Erken kalkmak ameliyat yeri için tehlikeli değil mi?
Yararlanılan Kaynaklar
- ERAS Society — Guidelines
- Ljungqvist O ve ark. — Enhanced Recovery After Surgery: A Review, JAMA Surgery 2017
- Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetlerinize uygun yaklaşım, muayene ve gerekli tetkikler sonrası belirlenir.