Hidradenitis Suppurativa: Tanı ve Tedavi Seçenekleri
Hidradenitis suppurativa (HS), kıl folikülünden köken alan kronik inflamatuvar bir hastalıktır; koltuk altı, kasık, meme altı ve perianal bölgede tekrarlayan iltihaplı nodüller, apseler ve tünel (sinüs traktı) oluşumu ile seyreder. HS kötü hijyenden kaynaklanmaz ve bulaşıcı değildir. Bu sayfa yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve kişiye özel tedavi planı yalnızca muayene ile belirlenir.
Hidradenitis suppurativa nedir?
HS; kıl folikülünün tıkanması ve foliküler inflamasyon ile başlayan, apokrin bez içeren bölgelerde apse, tünel ve skar oluşumuna yol açan kronik inflamatuvar bir hastalıktır. Ters akne olarak da bilinir.
HS bir hijyen sorunu değildir ve kişiden kişiye bulaşmaz. Bu yanlış inanış hastalarda gecikmeye ve damgalanmaya yol açabilir.
Belirtileri
Ağrılı kırmızı nodüller, tekrarlayan apseler, akıntı, koku ve zamanla skar dokusu görülebilir. Hastalık yaygın olarak Hurley Evre I–III olarak tanımlanır; evreleme tedavi kararını tek başına belirlemez.
- Koltuk altı ve kasıkta tekrarlayan ağrılı nodül ve apseler
- Perianal bölgede tünel ve akıntı
- Birbirine bağlanan sinüs traktları
- Skar dokusu ve ciltte kalıcı sertlik
Neden olur?
Genetik yatkınlık, sigara, obezite, hormonal etkenler ve mekanik sürtünme hastalık yükü ile ilişkilendirilen faktörlerdir. Bakteriyel enfeksiyon birincil neden değildir; ikincil olarak tabloya eklenebilir.
Sigara ve fazla kilo, hastalık yükü ile ilişkili ve mümkün olduğunda optimize edilmesi önerilen faktörlerdir; ancak bunların düzeltilmesi bireysel bir iyileşme veya nüks önleme garantisi vermez.
Tanı ve ayırıcı tanı
Tanı klinik muayene ile konur. Yayılımı değerlendirmek için MR veya ultrason kullanılabilir.
Perianal HS tünelleri çoğunlukla deriden köken alır ve anal kanal veya rektumla bağlantı göstermez. Kriptoglandüler ya da Crohn ilişkili perianal fistüllerde böyle bir bağlantı veya iç açıklık bulunabilir; ancak iç açıklığın gösterilememesi fistülü tek başına dışlamaz. Tablolar bir arada bulunabilir; ayrım muayene, proktolojik değerlendirme ve gerektiğinde pelvis MR ile yapılır.
Tedavi seçenekleri
Tedavi; hastalığın evresine, tutulan bölgeye, alevlenme sıklığına ve hasta tercihine göre planlanır. Medikal ve cerrahi seçenekler birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır ve dermatoloji ile cerrahinin eş yönetimi önerilir.
- Medikal tedavi: topikal ve sistemik antibiyotikler, hormonal tedavi, uygun olgularda biyolojik ajanlar (dermatoloji yönetiminde)
- Akut, gergin ve ağrılı apsede rahatlama amacıyla insizyon ve drenaj; bu kalıcı tedavi değildir
- Cerrahi seçenekler: deroofing (çatı kaldırma), sınırlı eksizyon, yaygın hastalıkta eksizyon ve rekonstrüksiyon
- Lazer yaklaşımları: CO2 lazer eksizyon/deroofing bir cerrahi tekniktir; lazer epilasyon ise kıl folikülünü hedefleyen, oluşmuş fibrotik tüneli doğrudan ortadan kaldırmayan farklı bir tedavi seçeneğidir. Bunlar belirli bir evrenin standardı olarak sıralanmaz
- Perianal tünelli HS: proktolojik değerlendirme ile birlikte planlama
Cerrahi sonrası yara yaklaşımı ve takip
CO2 lazer veya eksizyon sonrası yara yönetimi tek bir kurala bağlanamaz. Sekonder iyileşmeye bırakma, primer kapama, greft veya flep seçenekleri; işlemin yeri, defektin genişliği, enfeksiyon durumu ve hasta faktörlerine göre seçilebilir.
Kontrol sıklığı sabit bir takvimle verilemez; uygulanan işleme, yaranın seyrine ve eş zamanlı medikal tedaviye göre kişiselleştirilir. Sabit bir iyileşme süresi de öngörülemez. Yara bakımı, hijyen ve sigaranın bırakılması genel sağlık açısından önerilir; bunların her hastada nüksü azalttığı kanıtlanmış değildir.
Ne zaman acilen başvurulmalı? İletişim
Hızla büyüyen ağrılı şişlik, 38 °C veya üzeri ateş, hızla yayılan cilt ve yumuşak doku enfeksiyonu (selülit) bulguları, akıntıda ani veya belirgin artış ya da kötü kokuyla birlikte genel durum bozulması varsa gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Muayene, tanı ve kişiye özel tedavi planı için hekime başvurmak gereklidir; bu sayfadaki bilgiler kişisel tıbbi öneri yerine geçmez.
Sık Sorulan Sorular
Hidradenitis suppurativa bulaşıcı mıdır?+
Hayır. HS kronik inflamatuvar foliküler bir hastalıktır; kişiden kişiye bulaşmaz ve kötü hijyenden kaynaklanmaz.
Antibiyotik tek başına yeterli olur mu?+
Bazı hastalarda medikal tedavi ile şikâyetler kontrol altına alınabilir; yaygın veya tünelli hastalıkta cerrahi seçenekler gündeme gelir. Karar dermatoloji ve cerrahinin eş yönetimiyle verilir.
Sigara ve kilonun etkisi nedir?+
Sigara ve fazla kilo hastalık yükü ile ilişkilendirilen ve mümkün olduğunda optimize edilmesi önerilen faktörlerdir. Bunların düzeltilmesi bireysel sonuç veya nüksün önlenmesi garantisi vermez.
Ameliyat sonrası nüks olur mu?+
Çıkarılmamış tünellerde veya yeni bölgelerde hastalık tekrar ortaya çıkabilir. HS kronik bir hastalıktır; hiçbir yaklaşım nüksün olmayacağını garanti etmez.
Perianal bölgede HS ile anal fistül karışır mı?+
Perianal HS tünelleri çoğunlukla deriden köken alır ve anal kanal veya rektumla bağlantı göstermez. Kriptoglandüler ya da Crohn ilişkili perianal fistüllerde böyle bir bağlantı veya iç açıklık bulunabilir; ancak iç açıklığın gösterilememesi fistülü tek başına dışlamaz. Tablolar bir arada bulunabilir; ayrım muayene, proktolojik değerlendirme ve gerektiğinde pelvis MR ile yapılır.
Lazer uygulamaları hangi durumda gündeme gelir?+
CO2 lazer eksizyon/deroofing bir cerrahi tekniktir; lazer epilasyon ise kıl folikülünü hedefleyen, oluşmuş fibrotik tüneli doğrudan ortadan kaldırmayan farklı bir tedavi seçeneğidir. Bunlar belirli bir evrenin standardı değildir ve uygunluk muayene ile değerlendirilir.
Takip kontrolleri hangi sıklıkta yapılır?+
Sabit bir takvim verilemez. Kontrol aralıkları; uygulanan işleme, yaranın seyrine ve eş zamanlı medikal tedaviye göre hekim tarafından kişiselleştirilir. İletişim ve hasta kabul bilgisi [iletişim sayfasında](/iletisim) yer alır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için kişisel tıbbi değerlendirme gerekir.